Misschien herkent u het, of u maakt zich er zorgen over. Een naaste met dementie die ‘s nachts de straat op wil, of een deur die op slot gaat “voor de veiligheid”. Maar mag dat zomaar? Sinds 2020 is er de Wet zorg en dwang, kortweg de Wzd, die hier duidelijke regels voor stelt. Deze wet geldt sinds 1 januari 2020 en is er om vrijheidsbeperking tegen te gaan. In deze blog leggen we rustig uit hoe dat zit, want de wet geldt niet alleen in verpleeghuizen, maar ook gewoon bij mensen thuis.
De kern van de Wet zorg en dwang is eenvoudig samen te vatten, en zorgverleners gebruiken daar vaak één zinnetje voor: “Nee, tenzij”. Dat wil zeggen dat onvrijwillige zorg in principe niet mag worden toegepast, tenzij er sprake is van ernstig nadeel. Onvrijwillige zorg is een allerlaatste optie, pas als alle andere mogelijkheden zijn geprobeerd. Maar wat is onvrijwillige zorg precies? Het gaat om zorg waarmee de cliënt of zijn vertegenwoordiger niet instemt, of zorg waarmee de vertegenwoordiger wél heeft ingestemd maar waartegen de cliënt zich verzet. Het draait dus om wat de betrokkene zelf wil. Belangrijk om te weten is dat deze wet niet alleen in instellingen geldt. De wet geldt voor instellingen, zorg thuis, kleinschalige woonvormen en dagbesteding. Ook bij u of uw naaste thuis is de Wzd dus van toepassing.
En die deur op slot, hoe zit dat dan?
Dit is precies waar veel mensen mee worstelen. Een deur op slot draaien valt onder de wet, en wel onder het beperken van iemands bewegingsvrijheid. Er is sprake van beperking van de bewegingsvrijheid als iemand achter een gesloten voordeur moet verblijven, een locatie niet zelfstandig mag verlaten omdat de voordeur op slot zit, of altijd eerst toestemming moet vragen om naar buiten te mogen. Het uitgangspunt is daarom helder: in de woonomgeving moeten deuren open zijn, en mogen ze alleen op individuele indicatie voor een specifieke cliënt gesloten worden. Een deur structureel op slot draaien mag dus niet zomaar, ook niet als het goed bedoeld is. Er is wel een belangrijke nuance: algemene huisregels die volgens maatschappelijk aanvaarde standaarden gebruikelijk zijn, beschouwt de Wzd niet als onvrijwillige zorg. Uw voordeur ‘s avonds op slot doen zoals iedereen dat doet, is dus iets anders dan iemand bewust binnenhouden.
Wanneer mag het dan wél, en hoe?
Onvrijwillige zorg, zoals een deur op slot, mag alleen in het uiterste geval. Volgens de Wzd mag onvrijwillige zorg alleen bij ernstig nadeel, bijvoorbeeld wanneer de cliënt zichzelf of anderen in levensgevaar brengt. En zelfs dan gebeurt dat niet zomaar. Onvrijwillige zorg mag alleen als het écht nodig is om ernstig nadeel te voorkomen, en je moet altijd eerst kijken of het ook anders kan. Daarvoor bestaat een vast stappenplan dat zorgverleners zorgvuldig moeten doorlopen, samen met de juiste betrokkenen. Bij Wouwzorg geloven we dat goede zorg begint bij het gesprek. Door echt te luisteren en samen naar oplossingen te zoeken, is dwang bijna altijd te voorkomen. Vrijheid en eigen regie staan bij ons voorop, en beperkende maatregelen zijn altijd het allerlaatste waar we naar kijken, nooit het eerste. Heeft u vragen over dit onderwerp, of maakt u zich zorgen over een naaste? Neem gerust contact met ons op. Wij denken graag rustig met u mee over wat in uw situatie wel en niet kan, en wat het beste past.
Kennis en updates
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Mauris consequat vulputate massa vel eleifend. In et ante lectus. Donec ex odio, congue sit amet nibh at, pellentesque cursus urna.
